Połączenie bardzo niskokalorycznej diety z nadzorowanym treningiem pozwoliło ponad połowie młodych dorosłych z cukrzycą typu 2 osiągnąć remisję choroby w ciągu 24 tygodni. W badaniu klinicznym zjawisko to dotyczyło 54% osób na intensywnym programie, a w grupie z typową opieką – tylko 4%.
Kogo dotyczyło badanie
Wyniki zaprezentowano na dorocznym kongresie Europejskiego Towarzystwa Badań nad Cukrzycą (EASD) i opublikowano w „The Lancet Regional Health – Americas”. Badanie prowadzili naukowcy z Uniwersytetu McGilla w Montrealu, Uniwersytetu w Leicester oraz Uniwersytetu Alberty. Objęło osoby w wieku 18–45 lat z cukrzycą typu 2 o wczesnym początku i otyłością, które nie przyjmowały insuliny.
Cukrzyca typu 2 rozpoznana w młodym wieku bywa szczególnie agresywna: kontrola glikemii szybciej się pogarsza, powikłania pojawiają się wcześniej, a przewidywana długość życia jest krótsza niż u osób zachorowujących później. Wcześniejsze prace wskazywały, że bardzo niskokaloryczne diety mogą u części chorych doprowadzić do remisji. Autorzy sprawdzili, czy dodanie ćwiczeń zwiększy skuteczność tej metody.
Jak wyglądał program
Do badania włączono 96 osób (40 w Wielkiej Brytanii, 56 w Kanadzie), które losowo przydzielono do jednej z dwóch grup: 50 do programu intensywnego, 46 do standardowej opieki. Uczestnicy i badacze wiedzieli, kto jest w której grupie, ale ocena głównego wyniku była zaślepiona.
- Dieta: 800–900 kcal dziennie. Przez pierwsze dwa tygodnie wszystkie posiłki zastępowały specjalne preparaty, potem dozwolony był jeden zwykły posiłek dziennie.
- Ćwiczenia (tygodnie 1–12): dwa nadzorowane treningi tygodniowo, łączące wysiłek aerobowy i siłowy, oraz jeden samodzielny.
- Tygodnie 13–24: dieta ukierunkowana na utrzymanie masy ciała i samodzielne ćwiczenia.
Na początku programu odstawiono leki obniżające cukier i ciśnienie (przy braku albuminurii), pod nadzorem lekarzy. Za remisję uznawano HbA1c poniżej 6,5% (48 mmol/mol) bez leków przeciwcukrzycowych przez co najmniej 12 tygodni.
Wyniki i skutki uboczne
Po 24 tygodniach remisję osiągnęło 27 z 50 osób z grupy intensywnej oraz 2 z 46 w grupie kontrolnej. Po uwzględnieniu czynników statystycznych szansa na remisję była około 21 razy większa w grupie objętej programem. Brakujące dane liczono jako brak remisji, co czyni analizę ostrożną.
Średnia masa ciała w grupie intensywnej spadła ze 100,7 do 92,3 kg, a w kontrolnej o 1,2 kg. Po korekcie różnica wyniosła 7,5 kg, z czego 6,6 kg to utracona tkanka tłuszczowa. Według autorów udało się przy tym zachować masę mięśniową, co ma znaczenie, bo po typowym odchudzaniu i późniejszym powrocie wagi organizm może odzyskiwać proporcjonalnie więcej tłuszczu niż mięśni.
Nie odnotowano ciężkich zdarzeń niepożądanych, ale łagodniejsze dolegliwości występowały częściej: u 43 z 50 osób w grupie intensywnej wobec 6 z 46 w kontrolnej. Były to głównie zaparcia, bóle głowy, zawroty głowy i zmęczenie, zwykle ustępujące.
Co to znaczy w praktyce
Remisja nie oznacza trwałego wyleczenia – chodzi o poziom cukru poniżej progu rozpoznania cukrzycy bez leków. Autorzy podkreślają, że potrzebne są dłuższe badania, które pokażą, czy waga, masa mięśniowa i remisja utrzymają się po powrocie do codziennego życia. Próba była też niewielka.
Dla polskiego czytelnika to przede wszystkim sygnał, że ruch warto łączyć z dietą, a nie traktować ich osobno. Nie jest to jednak zachęta do samodzielnego głodzenia się: w badaniu dietę stosowano pod opieką medyczną, z odstawieniem leków pod kontrolą. Program z preparatami zastępującymi posiłki i nadzorowanymi treningami nie jest standardową ofertą w polskiej opiece diabetologicznej, więc o ewentualnych zmianach w terapii należy rozmawiać z lekarzem prowadzącym.
Źródło: ScienceDaily – „Type 2 diabetes breakthrough as 54% achieve remission in just 6 months”